بررسی نقش اقتصاد مقاومتی در تامین مالی شرکت های دانش بنیان

17 بهمن 1395
بررسی نقش اقتصاد مقاومتی در تامین مالی شرکت های دانش بنیان

شرکت‌های دانش‌بنیان نقش محوری در ساختار اقتصاد دانش‌بنیان بازی می‌کنند. این شرکت‌ها، با توجه به ویژگی‌های خود و پویایی و تطبیق با شرایط محیط پیرامونی و انعطاف‌پذیری بالا، ظرفیت مناسبی برای مواجهه با شرایط تحریم را دارا هستند. نقش این شرکت‌ها در شکل‌گیری و توسعه‌ اقتصاد مقاومتی بسیار قابل ملاحظه است، همچنین توزیع عادلانه‌تر ثروت، بر اساس شایسته‌سالاری در چنین شرکت‌هایی، تأثیر زیادی در عدالت اقتصادی دارد و از سوی دیگر، با توجه به توانمندتر بودن این شرکت‌ها، در مقایسه با شرکت‌های سنتی، سبب افزایش بهره‌وری و کارآمدی شرکت‌های دولتی واگذارشده خواهد شد.

 

 

بنگاه های دانش بنیان

به بنگاه هایی اطلاق می شود که فارغ التحصیلان دانشگاه ها را استخدام کرده و بافت اصلی آنرا متخصصین تشکیل می دهند و عامل اصلی ایجاد درآمد در آنها دانش است تا منابع طبیعی یا سرمایه و یا نیروي کار غیرماهر. به طو ر کلی تولید ثروت در این بنگاه ها از طریق بکارگیري توانمندي هاي درونی افراد (مغزافزار) انجام می شود.  این تعریف نقش نرم افزار و سخت افزار را منتفی نمی داند بلکه نقش مغزافزار در ایجاد، رشد و بقاي این بنگاه ها را محوري تلقی می نماید.

فناوري هاي جدید و نوظهور، و در یک کلام بنگاه های دانش بنیان، اقتصاد کشورهاي صنعتی را به افق هاي جدیدي سوق داده که از جمله شاخص هاي آن، نرخ بیکاري و تورم پایین، بازار سرمایه منطقی و پویا، افزایش درآمد سرانه و نرخ بهره وري بالا است.

 

 

برخی عوامل موثر در توسعه بنگاه های دانش بنیان

عامل کلیدي در بنگاه های دانش بنیان موضوع دانش است . دانش، مهارت و یادگیري مستمر نقش مهمی در این اقتصاد ایفا می کند. اما عوامل زیر نیز برای توسعه این بنگاه ها مهم می باشد:

  • اینترنت عامل هم افزایی دانش جهانی و ابزار توسعه دانایی محور می باشد.
  • دولت الکترونیک و تجارت الکترونیک وجوه غالب در اقتصاد و بنگاه های دانش بنیان می باشد.
  • پیشرفت و بهبود فناوري هاي اطلاعات و ارتباطات باعث توسعه اقتصادي و رشد دانش می شود.
  • میزان ائتلاف شرکت ها به سبب پیچیدگی و تنوع فناوري افزایش قابل توجه اي می یابد.
  • نیروي کار تحصیل کرده، ماهر ، خلاق و نوآور نقش اساسی در اقتصاد و بنگاه های دانش بنیان دارد.
  • خط مشی هاي دولتی : جو حمایتی تجارت، نظام حقوقی، نظام مالیاتی، و خط مشی هاي تنظیمی مناسب
  • زیرساخت ها: ارتباطات از راه دور، فناوري هاي اطلاعاتی و ارتباطی، شبک ههاي علمی
  • منابع مالی: سرمایه گذاران ریسک پذیر، سرمایه گذاري خارجی، بودج ههاي دولتی

     

     

    تأمین مالی صنایع و بنگاه های دانش­ بنیان

    به واقع ، تأمین مالی براي دانش بنیانانی که در مرحله راه اندازي کسب و کار قرار دارند، مشکل ترین بخش است. باید توجه کرد که درصد اندکی از شرکت هایی که هرساله در سراسر دنیا راه اندازي می شوند، از طرف سرمایه گذاران مخاطره پذیر سنتی ، تأمین مالی می شوند. این در حالی است که حدود 90 درصد شرکت ها از محل منابع مالی خصوصی راه اندازي می شوند . تأمین مالی معمولا فرآیندي ساده نیست و در بسیاري از مواقع بسیار پیچیده و وقت گیر است. منابع تأمین مالی و شکل هاي سرمایه، متفاوت و متنوع هستند؛ بعضی از آن ها براي تأمین مالی در مرحله مفهوم یا جوانه زدن به کار می روند،در حالی که تعدادي دیگر براي توسعه کسب و کار مورد استفاده قرار می گیرند. در مرحله شروع، منابع مالی در دسترس براي شرکت ها بسیار محدود است . از سویی، شرکت هایی که مرحله راه اندازي را گذر انده اند، گزینه هاي بیشتري براي تأمین مالی پیش رو دارند . گزینه هایی مانند بانک ها، شرکت هاي سرمایه گذاري مخاطره پذیر و یا عرضه هاي عمومی.

     

     

    سرمایه­ گذاری و تامین مالی برای توسعه شرکت های دانش بنیان با رویکرد اقتصاد مقاومتی

     

    تامین مالی نوآورانه:

    سرمایه گذاری و تامین مالی نوآورانه که براساس سیاست اقتصاد مقاومتی تعیین گردیده عبارت است از سرمایه گذاری در سهام شرکت های کوچک و متوسط که از پتانسیل رشد بالایی برخوردارند و معمولاً از نوآوری‌های تکنولوژیکی بهره می­برند. حضور و فعالیت سرمایه گذاری نوآورانه در قالب صندوق­های سرمایه گذاری نوآورانهو صندوق­های سهام خصوصی به عنوان یکی از ارکان اساسی بازارهای سرمایه در جهان، حقیقتی انکار ناپذیر است. از مهمترین مزایای فعالیت این ساختارها در بازار سرمایه و اقتصاد کشور می توان به توسعه تجاری سازی دارایی های فکری، بهبود تأمین مالی شرکت­های کوچک و متوسط اعم از صنعتی و دانش­بنیان در بازار سرمایه، بهبود ساختار مدیریت و حاکمیت شرکتی بنگاه های کوچک و متوسط ذیل مدیریت نهاد سرمایه گذاری نوآورانه، هدایت منابع مالی خصوصی و عمومی به این ساختارها و افزایش ارزش افزوده تولید داخلی از طریق حمایت از شرکت­های کوچک و متوسط و صنایع دانش بنیان کشور اشاره کرد. با وجود این کماکان در کمتر مواردی در متون قانونی کشور به سرمایه گذاری نوآورانه اشاره شده و روندهای اجرایی این نهاد در جهت بهبود فضای فعالیت آن در اقتصاد کمتر مورد اهمیت قرار گرفته است. در این خصوص ایجاد و بهبود زمینه فعالیت این گونه ساختارها در بازار سرمایه از طریق گنجاندن مفهوم نهاد سرمایه گذاری نوآورانه در ادبیات حقوقی و طراحی یا اصلاح فرایندهای قانونی در جهت حمایت همه جانبه از این نهادها و تسهیل امور مربوط آنان امری ضروری به نظر می­رسد.

     

    تامین مالی از طریق بازار سرمایه:

    تأمین مالی از طریق بازارسرمایه در70 سال اخیر در ادبیات علمی جدی گرفته شده و در اقتصاد مقاومتی نیز معنای خود را می یابد. آنگونه که بازار سرمایه و تأمین مالی دیگر یک عنصر خنثی ساده در اقتصاد دیده نمی شود، شاید بتوان اصل آگاهی بر این موضوع را برعهده «مارکس» گذاشت. او نام کتابش را «کپیتال» گذاشت درصورتی که مضمون این کتاب برضد سرمایه­داری است، حال این پرسش به ذهن می رسد که چرا این نام را انتخاب کرد؛ پاسخ اینکه او می خواست در کتابش تاکید کند که این سرمایه و بازار سرمایه و این پروسه تأمین در اقتصاد مدرن، با روش های تأمین مالی سابق و با وجود نهادهایی مانند بانک یا بازار پول و بازارسهام یا بازار سرمایه متفاوت است، چرا که در اقتصاد کلاسیک سنتی فرض بر این بود که مهم نیست پول از کجا تأمین می­شود، منبع پول هر جایی می­خواهد باشد، در صورتی که مارکس در کتابش قصد داشت، بیان کند که اینها باهم متفاوت هستند و هرکدام تبعات خاص خود را دارند. این مساله از آن موقع در اقتصاد جدی گرفته شد و در چند دهه اخیر، برای اقتصاددانان عیان شد که تأمین مالی ها هرکدام بازی های جدید و منحصربه فردی را شکل می دهند و البته نوسان و تلاطمی که به اقتصاد واقعی می­دهند بسیار بیشتر از امواج بازار منابع طبیعی است. و یکی از اصول اقتصاد مقاومتی توجه و کارا کردن بازار سرمایه می باشد و از این رو می‌توان بازار سرمایه را روشی مناسب برای تامین مالی بنگاه های دانش بنیان تلقی کرد .

     

    تامین مالی جمعی:

    دلیل و ظهور گسترش تامین مالی (سرمایه‌گذاری) جمعی به شکل سازمان‌یافته در قالب تامین سرمایه مالی را می توان بحران مالی سال 2008 در جهان دانست. به علت تمایل کم بانک ها به وام دادن، و بحران های مالی کشورها و دولت ها کارآفرینان شروع به جستجو راه‌های دیگری برای جذب سرمایه کردند. مشکلاتی که صنعتگران، کارآفرینان و سرمایه‌گذاران خرده پا در جمع‌آوری سرمایه داشتند منجر شد تا سرمایه‌گذاری سنتی که توسط دوستان و فامیل صورت می‌گرفت به شکل سرمایه‌گذاری جمعی بسط پیدا کنند و از این رو براساس تعریف و سیاست های اقتصاد مقاومتی به منظور مقاوم سازی اقتصاد روش های اقتصادی که  در بی اثر کردن تحریم ها و همچنین اتکا کمتر به منابع دولتی موثر باشد مناسب است و تامین مالی جمعی تمام شاخص های منطبق بر اقتصاد مقاومتی را دارد.

    تامین مالی جمعی را یک فراخوان عمومی، خصوصا از طریق اینترنت، برای تامین منابع چه به صورت کمک بلاعوض (بدون پاداش) و یا تبادل انواع پاداش و یاغ حق رأی به منظور حمایت از ابتکارات در رسیدن به اهداف مشخص توصیف می‌کنند.

     

     

    نتیجه گیری

    توسعه کسب و کار های دانش بنیان الگویی مناسب برای توسعه پایدار می باشد و از انجایی که یکی از الگوهای مناسب برای دستیابی به اقتصاد مقاومتی توسعه این نوع بنگاه ها می باشد و بوسیله ان می توان بر تحریم ها غلبه کرد و همچنین می توان در اقتصاد رونق ایجاد کرد و و تولید ملی را افزایش داد و اشتغال زایی کرد و در نهایت از اقتصاد متکی به نفت فاصله گرفت. از این رو راه اندازی چنین بنگاه هایی توصیه اقتصاد مقاومتی می باشد. ولی همواره تامین مالی چنین بنگاه هایی یکی از مشکلات شکل گیری ان ها می باشد اما در صورت عمل به اقتصاد مقاومتی می توان به راهکارهای مناسبی برای تامین مالی بنگاه های دانش بنیان رسید.

     

    یکی از تاثیراتی که اقتصاد مقاومتی بر تامین مالی چنین کسب و کارهایی خواهد داشت الزام دولت ها و نهادهای زیر ربط بر حمایت از چنین بنگاه هایی می باشد و همچنین حمایت از دانش اموختگان و متخصص برای تبدیل ایده های خود به تولیدات مناسب و الزام سازمان ها و وزارت خانه ها برای تخصیص بودجه خود به این منظور.

    نقش دیگر مربوط می شود به تاکید بر بانک ها و بازارهای پولی برای ارائه وام های مناسب برای افزایش تولید ملی که این نوع بنگاه ها نیز در زمره این نوع سیاست ها می باشد. و از انجا که تاکید اقتصاد مقاومتی بر تولید ملی استوار است پس الزام بانک ها برای تامین مالی بنگاه های مذکور در دستور کار قرار خواهد گرفت.

    نقش بعدی که سیاست های اقتصاد مقاومتی بر روی تامین مالی چنین بنگاه هایی دارد تاکید بر توسعه پایدار بازار سرمایه است و در صورت توسعه بازار سرمایه با شفاف سازی و فرهنگ سازی می توان از این بازار برای تامین مالی پروژه های ملی استفاده کرد چرا که بازار سرمایه همواره  با جمع آوری سرمایه های خرد جامعه یکی از بهترین روش های تامین مالی برای بنگاه ها می باشد. و از انجایی که سیاست های اعلامی اقتصاد مقاومتی از سوی رهبری بر توسعه و رونق بازارسرمایه تاکید دارد پس بر تامین مالی بنگاه های دانش بنیان تاثیر گذار خواهد بود.

    یکی دیگر از تاثیرات اقتصاد مقاومتی بر تامین مالی شرکت ها تاکیذ بر استفاده از طرح های نوآورانه و جدید می باشد و همچنین توسعه فرهنگ همکاری و  همیاری و همچنین عزم ملی می باشد  از این رو می توان تامین مالی جمعی را در کشور رونق داد چرا که بر اساس این روش می تواند با استفاده از شبکه های اینترنتی به جمع اوری هزینه های سرمایه گذاری طرح های کارآفرینانه و دانش بنیان داشت و این کمک ها برای تامین مالی بلاعوض خواهد بود و فقط احتیاج است زیر ساخت ها و همچنین فرهنگ ان ایجاد شود و این روش از آنجایی که اقتصاد کشور در حالت مناسبی نیست و انک ها ونهاد های مالی شرایط مناسبی ندارد و تحریم ها نیز مانعی در ایجاد رونق است استفاده از این روش را کاملا بر اقتصاد مقاومتی منطبق است توجیه پذیر میکند